کرونا و تجربه طبیعت در خانه

baby sitting

شیوع بیماری کرونا چند هفته‌ای است همه را خانه‌نشین کرده و فرصت حضور در طبیعت بیرون از خانه را از همه گرفته است. این در حالی است که احتمالا شما و فرزندانتان هم، مثل افراد بسیار دیگر، ویتامین “ط” خونتان کم شده است و به تجربه و تعامل با طبیعت احساس نیاز می‌کنید. درست است که هر چه بتوانید به مناطق طبیعی کمتر دستکاری و کنترل شده (بکرتر) بروید، امکان ارتباط مستقیم و بی‌واسطه با عناصر طبیعت را پیدا می‌کنید. با این حال، داشتن تجربه طبیعت الزاما به معنی بیرون رفتن از خانه نیست و در محیط خانه هم می‌توانید زمینه ارتباط با طبیعت و عناصر آن (آب و باد و خاک و آتش) را برای خود و کودکانتان فراهم کنید.

اما در وضعیت «خانه‌نشینی» این روزها، چگونه می‌توانید زمینه تجربه طبیعت را برای خود و کودکانتان فراهم کنید؟

در این مقاله کودکت، در پاسخ به این سؤال، به نمونه‌هایی اشاره می‌شود که با فراهم آوردن آن‌ها در محیط خانه می‌توانید حضور در طبیعت را تجربه کنید.

قبل از شروع، به این نکته مهم توجه کنید که تجربه هر یک از این نمونه‌ها نیازمند رعایت شرایط بهداشتی و ایمنی خاص هر یک از آن‌هاست.

۱. اگر در خانه حیاط دارید

  • می‌توانید به همراه بچه‌ها در حیاط باغبانی کنید. خاکش را شخم بزنید، در آن گل و گیاه بکارید، گیاهان و درختان آن را هرس کنید یا آن‌ها را آبیاری کنید.
  • اگر درختی در حیاط هست، بالا رفتن از آن یا حتی ساختن خانه درختی فعالیت‌های جذاب و مهیجی برای بچه‌هاست.
  • همکاری و مشارکت با بچه‌ها در ساخت لانه‌ای برای پرندگان و نصب آن روی درخت نیز می‌تواند سبب شود پرنده‌های بیشتری به حیاطتان بیایند و به این ترتیب، به مشاهده پرندگان بیشتری مشغول شوید (پرنده‌نگری). ریختن تکه‌های نان یا برش‌های میوه مانند پرتقال یا سیب روی لبه پنجره یا بالکن هم می‌تواند موجب آمدن پرندگان شود.

۲. در فضای داخل آپارتمان

  • تعویض خاک گلدان‌ها، کاشت گل یا سبزی خوردن و رسیدگی به آن‌ها در فضای داخل خانه یا بالکن از جمله تجربه‌های سرگرم‌کننده‌اند.
    • اگر علاقه‌مند باشید این فعالیت را در قالب کتابخوانی مشارکتی انجام دهید، بهتر است نگاهی به کتاب گل‌های ختمی (انتشارات مبتکران) بیندازید. بعد از خواندن کتاب، می‌توانید در یک تشت باغچه خودتان را درست کنید. سنگ، نمد، پارچه و کاغذ رنگی هم ابزارهای دیگری برای این کارند.
  • باز کردن پنجره، دیدن شکوفه درختان و پرواز پرندگان، استشمام شمیم بهاری و هوای بارانی و لمس نسیم صبح یا شامگاهی از پشت آن هم تجربه فرح‌بخش دیگری است.
  • درست کردن سالاد میوه همراه با بچه‌ها نیز زمینه تجربه لمس میوه‌ها و بوییدن آن‌ها را برایتان فراهم می‌کند که به‌نوعی ارتباط با طبیعت محسوب می‌شود.
  • گِل‌بازی هم فعالیت جذاب دیگری است که با انجام آن می‌توان ظرف‌ها و شکل‌های مختلف ساخت.

۳. اگر امکان رفتن به پشت بام را دارید

  • دیدن آسمان و ابرها، طلوع و غروب خورشید یا دراز کشیدن روی پشت بام و دیدن ماه و ستارگان تجربه‌های هیجان‌انگیز دیگری‌اند که می‌توانید زمان‌های مشخصی از شبانه‌روز را به آن‌ها اختصاص دهید (البته با این امید که آلودگی هوا و محصور بودن در میان ساختمان‌های بلند مجاور مانع ایجاد نکند).

 تجربه های نمادین طبیعت در خانه

در کنار این تجربه‌ها، دسته دیگری از تجربه‌ها هم هستند که در آن‌ها تماس فیزیکی و واقعی با طبیعت رخ نمی‌دهد، بلکه کودکان عناصر طبیعت را به شکل نمادین تجربه می‌کنند. نکته مهم این است که تجربه‌های نمادین می‌توانند زمینه تقویت تخیل و رؤیاپردازی بچه‌ها را فراهم کنند. به کمک این تجربه‌ها، آن‌ها می‌توانند در عالم خیال و فراتر از دیوارها و محدودیت‌ها سیر کنند و به اقلیم ایران و دیگر کشورها و مناطق طبیعی سفر کنند. رؤیاهایی که ممکن است در آینده دور یا نزدیک به دست همین بچه‌ها محقق شوند.

۱. خواندن کتاب داستان‌های مرتبط با طبیعت و سفر از جمله تجربه‌های نمادین است.

  • برای نمونه، به کتاب آسمان همیشه آبی نیست (نشر علمی و فرهنگی) نگاهی بیندازید. حین خواندن این کتاب به همراه کودکان، می‌توانید پشت پنجره بروید و با تماشای آسمان، درباره چیزهایی که در آن می‌بینید حرف بزنید.
  • در کنار این گفتگو، بچه‌ها می‌توانند آسمان و اجزای آن را روی کاغذ نقاشی کنند.
  • درست کردن لیست وضعیت آب و هوا فعالیت پیشنهادی دیگری است که دقت بیشتر بچه‌ها به آب و هوای هر روز یکی از پیامدهای احتمالی آن است. کودکان می‌توانند، با نقاشی کردن آفتاب و باران و ابر و قرار دادن آن‌ها در ستون روزها، این لیست را تکمیل کنند.
  • به علاوه، اگر با هم بادنما درست کنید، می‌توانید جزئیات بیشتری (جهت وزش باد) را به این لیست اضافه کنید.
  • نمونه دیگر کتاب ما اینجا زندگی می‌کنیم (انتشارات پرتقال) است که در آن، با زبان ساده و تصاویر جذاب، اطلاعاتی درباره زمین و موجودات روی آن به خواننده داده شده است.
  • می‌توانید این کتاب را همراه با کودکان بخوانید و درباره تصویرهای آن گفتگو کنید.
  • همچنین، اگر کره زمین و/یا نقشه ایران (با جزئیات، اقوام و مکان‌های مختلف) در اختیار داشته باشید، می‌توانید بازی‌هایی هم ترتیب دهید. مثلا می‌توانید با استفاده از این وسایل بازی بگرد و پیدا کن را انجام دهید. نام کشورهای مختلف (از جمله ایران) را بگویید و از کودکتان بخواهید جای آن‌ها را روی کره پیدا کند. یا نقشه ایران (انتشارات نحل) را پهن کنید و مثلا بگویید: «یک سوارکار تنومند پیدا کن». سپس درباره نوع پوشش و لباس اقوام مختلف حرف بزنید.

۲. خواندن سفرنامه‌ها (در قالب داستان یا رمان) یا ورق زدن مجله‌های گردشگری و طبیعت‌گردی هم تجربه جالبی است.

  • برای مثال، به کتاب‌های پسری که دور دنیا را رکاب زد (نشر اطراف) یا سفر با دوچرخه به آفریقا (انتشارات روزنه) نگاهی بیندازید.
  • دیدن فیلم‌ها، انیمیشن‌ها یا مستندهای طبیعت نمونه‌های دیگری از تجربه نمادین را برای شما و کودکانتان فراهم می‌کند. مثلا مجموعه انیمیشن‌های Wild Kratts را ببینید که به زبان انگلیسی و درباره حیوانات است.

۳. اگر از سفرها و طبیعت‌گردی‌های قبلی‌تان عکس و فیلم دارید، شاید بد نباشد به اتفاق هم آن‌ها را ببینید و با مرور خاطرات، درباره تجربه‌هایی که پیش از این داشتید گفتگو کنید.

  • خاطره‌بازی با عکس‌ها:
    • «یادته اونجا چه کار می‌کردی؟ دیگه توی طبیعت می‌خوای چه کار کنی؟»
    • در دفتر یا برگه‌ای، کارهایی را که می‌خواهید در طبیعت انجام دهید لیست یا نقاشی کنید. درست کردن آتش، بالا رفتن از درخت‌ها، جمع کردن سنگ و نگاه کردن با ذره‌بین یا دوربین می‌تواند بخشی از این فهرست باشد. فهرستی که مثلا برای سفر تابستان می‌خواهید انجامش دهید.
  • کشیدن نقاشی یا ساخت دست‌سازه‌هایی از این عکس و فیلم‌ها همچون آلبوم یا کلیپ هم فعالیت جذاب دیگری است که احتمالا شما و کودکانتان را حسابی درگیر خواهد کرد.

۴. اختصاص دادن گوشه‌ای از اتاق کودک به طراحی و ساخت مشارکتی فضای طبیعی مورد علاقه او (مثل کلبه‌ای در جنگل یا قایقی در دریا) نیز می‌تواند تجربه نمادینی دیگر باشد. این فعالیت، اگر همراه با خواندن داستانی مرتبط انجام شود، معنادارتر خواهد بود.

  • مثلا با هم عکس لانه پرنده‌ای را نگاه کنید و درباره اندازه و شکل لانه و چیزهایی که با آن‌ها لانه را درست می‌کنند حرف بزنید. همچنین، برای اینکه این فعالیت را به عید نوروز مرتبط کنید، می‌توانید لانه‌های کاموایی برای سفره هفت سین و گذاشتن تخم‌مرغ‌ها در آن‌ها بسازید.
    • ابتدا با وجب کردن نخ کاموا را تکه‌تکه کنید (بهتر است کاموا از یک رنگ باشد). در کاسه‌ای، دو قاشق چسب چوب و یک قاشق آب ولرم بریزید و هم بزنید. سپس، ته لیوان یک‌بارمصرفی را کمی چرب کنید و نخ‌ها را یکی‌یکی در مایع چسب چوب بگذارید و با هر شکل و نظمی که می‌خواهید روی لیوان قرار دهید. بعد از یک روز، لیوان را از کاموا جدا کنید و لانه پرنده خود را در سفره هفت سین بگذارید. در نهایت، تخم‌مرغ‌های رنگی‌تان را در آن بچینید.

 

 

گاهی ممکن است که به دلیل بارانی بودن هوا و یا گرمای زیاد، کودکان مجبور باشند که در منزل بمانند و در خانه بازی کنند. در این صورت ممکن است کودک حوصله­‌اش سر برود و هیچ سرگرمی نداشته باش و شروع به بهانه جویی کند، در ادامه به چند راهکار برای سرگرم کردن کودکان اشاره می‌کنیم.

فعالیت‌­های سرگرم کننده در محیط منزل، بچه ها را مشغول، شاد و مستقل می کند زیرا در حالی که والدین به کارهای دیگر مشغول هستند کودکان می‌­توانند سر خود را گرم کنند. این ایده­‌ها در اصل برای کودکانی است که والدین آن­ها نیز در منزل هستند و می‌­توانند در برخی از کار­ها به فرزندان‌ کمک کنند اما در کل هر پدر و مادری که فرزندشان در یک روز بارانی حوصله‌­اش در خانه سر رفته است می‌­توانند از آن­ها استفاده کنند.

۱. اجرای نمایش عروسکی

کودکان ذاتا بازیگر به دنیا می‌آیند. حتی آن­هایی که خجالتی هستند  نیز گاهی برای والدین خود نقش­ بازی می­‌کنند. اما برای اجرای این سرگرمی در به حضور والدین نیاز است اما والدین ممکن است خودشان کار داشته باشند.

سرگرم کردن کودکان

پس در این مواقع بازی عروسکی مناسب‌­تر به نظر می‌آید. استفاده از عروسک­‌ها برای بازی مزایای بسیاری دارد. کودک می‌­تواند به صورت انفرادی و یا با دوستان خود با آن بازی کند. عروسک‌­ها باعث رشد قدرت تخیل کودک می­شوند، و به آن­ها اجازه می­‌دهند که بسیاری از تخیلات‌شان را در بازی پیاده کنند.

عروسک‌­ها این امکان را برای کودکان خجالتی فراهم می‌آورند که نمایشی را حتی برای خودشان تنها هم که شده اجرا کنند. از طرفی دیگر حتی  کودکان می‌­توانند خودشان عروسک بسازند پس عملا پیش از آن­ که به سرگرمی اجرا برسند پروژه هنری ساخت کار دستی را خواهند داشت که برای آن­ها بسیار جذاب است.

۲. ساخت تصویرهای هنری و دفتری برای جمع‌­آوری آن­ها

کودکان معمولا به خاطرات مربوط به فعالیت­‌های گذشته خود بسیار علاقمند هستند و دوست دارند آن­ها را یادآوری کنند. می­‌توانید از اشتیاق آن­ها به حفظ خاطرات‌شان برای سرگرم کردن‌شان استفاده کنید.

ساخت تصویرهای هنری و دفتری

اگر فرزندان شما در سنین نوجوانی هستند به راحتی می‌­توانید آن­ها را تنها بگذارید تا با این کار سرگرم شوند و شما به کارهای خود بپردازید اما اگر آن­ها کوچکتر هستند باید زمانی را در روز کنار بگذارید تا بتوانید با آن­ها کار کنید و مراقب‌شان باشید.

بچه­‌ها عاشق نگاه کردن به عکس‌­های خانوادگی قدیمی هستند پس به آن­ها اجازه دهید که از بین عکس‌­های قدیمی‌تان آن­هایی را که برایشان جذاب­تر است انتخاب کنند. برای بچه‌­های بزرگتر شما می‌­توانید دفتر­های آماده­ را برای نگهداری مجموعه عکس از کتاب­فروشی­‌ها تهیه کنید و به آن­ها اجازه دهید که به هر ترتیبی که دوست دارند عکس­‌ها را در آن مرتب کنند و داستانی برای زندگی خود بسازند.

اگر عکس‌­های شما بیشتر به صورت دیجیتال هستند می‌توانید یک آلبوم هنری دیجیتال برای آنها بسازید تا بتوانند عکس‌­های خود را در آن بگذارند.

۳. انجام سرگرمی‌­های علمی

به بچه­‌ها یک کتاب علمی بدهید. ممکن است بار اول با اعتراض آن­ها مواجه خواهید شد اما به آن­ها توضیح دهید که قرار است یک آزمایش علمی انجام دهید مطمئن باشید که بسیار خوشحال می‌­شوند.

سرگرمی های علمی

بسیاری از آزمایش‌­های علمی را نوجوانان می‌­توانند به تنهایی انجام دهند اما اگر فرزند شما جوانتر است حتما سعی کنید که برای انجام هر آزمایش شما نیز وقت بگذارید و در کنار فرزند خود بمانید. بسته به  سن فرزند و نوع آزمایش شما گاهی می‌­توانید به کار خود نیز برسید.

۴. درست کردن دسر

بسیاری از کودکان همان­قدر که به تمیز کردن اتاق‌ خود علاقه دارند آشپزی را نیز دوست دارند! اما یاد دادن آشپزی به آن­ها خیلی مهم است. از چیزهایی که دوست دارند شروع کنید مثلا کودکان عموما به دسر علاقه زیادی دارند.

درست کردن دسر

البته قطعا چیزی که عاشقش هستند محصول نهایی یا همان دسر آماده شده است. زمانی که سن بچه­‌ها به اندازه‌­ای است که بتوانند آب را جوش بیاورند یا از مخلوط کن استفاده کنند، ژله و پودینگ نیز انتخاب خوبی برای سرگرم شدن خواهد بود.

چون می‌­توانند بدون کمک شما همه مراحل کار را خودشان به تنهایی انجام دهند. بسته به علاقه فرزندتان از انواع مختلف دسرها و خوراکی‌ها می‌­توانید برای سرگرم کردن کودکان استفاده کنید.

۵. بازی کردن

در حال حاضر بازی برای کودکان بیشتر به معنای بازی­‌های کامپیوتری، آنلاین و بازی­‌های ویدیویی است. اما هیچگاه بازی­‌های قدیمی مانند منچ، شطرنج، تخته نرد و …… را به عنوان وسیله‌­ای مناسب برای سرگرم کردن کودک  فراموش نکنید.

بازی کردن کودکان

بازی کردن با دوستان و جابه‌­جا کردن دستی مهره یا تاس و دیگر اجزای بازی ارزشی دارد که امروزه متاسفانه نادیده گرفته شده است. به این روش شما می‌­توانید فرزندتان را با بازی­‌های قدیمی و مفید آشنا کنید.

البته نکته اینجا است که این بازی­‌ها بیشتر جمعی هستند و باید بیشتر از یک کودک در خانه داشته باشید در غیر این صورت به دنبال بازی­‌هایی باشید که یک نفره باشد و شما به عنوان داور خوب یا بد بازی کردن کودک‌تان را قضاوت می­‌کنید.

۶. رشته کردن مهره

شاید به نظر نیاید ولی رشته کردن مهره برای کودکان می‌­تواند راهکار خوبی برای سرگرم کردن کودکان باشد. چون استفاده از آن­ها به عنوان دست­بند و یا گردنبند اشتیاق زیادی را برای آن­ها فراهم خواهد کرد.

درست کردن دستبند با مهره

اگر شما نیز از دست سازه‌های آن­ها استفاده کنید انگیزه­‌های بیشتری برای لذت بردن از این کار به آنها می­‌دهید. به فرزندان خود اجازه دهید که چیزی را که می­‌خواهند درست کنند خودشان انتخاب کنند. زیرا این کار نیز اشتیاق آن­ها را بیشتر می­‌کند.

۷. تماشای فیلم­‌ خانوادگی

شاید هیچ کاری برای بچه‌­ها به اندازه دیدن فیلم­ خودشان هیجان انگیز و سرگرم کننده نباشد. پس می‌­توانید در مواقعی که فرزندتان مجبور است در خانه بماند از تماشای فیلم­‌های مربوط به او برای سرگرم کردن کودکان استفاده کنید.

تماشای فیلم های خانوادگی

مطمئن باشید که کودک‌تان با اشتیاق به تماشا می‌­نشیند و از دیدن آن­ها هیچ وقت سیر نمی‌شود در هنگام تماشا می‌­توانید ظرف بزرگی از پاپ کورن و دیگر خوراکی­‌ها در مقابل او قرار دهید تا بر میزان شاد‌‌ی‌ او اضافه شود.

حتی اگر برخی از فیلم‌­های شما ویرایش نشده­‌اند می‌­توانید نحوه ویرایش را به آن­ها یاد بدهید یا اگر فرزند شما نوجوان است اجازه دهید خودش به تنهایی این کار را انجام دهد. توجه داشته باشید که این کار برای آن­ها بسیار مهیج است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *